دست و زبان مىگشايند و دوست دارند كه شما نيز كافر گرديد . » شايد دربارهء توجيه حاطب براى اهل و عيالش آيه بعدى آمده باشد كه : « در روز قيامت نه خويشاوندان برايتان سود كنند نه فرزندانتان ؛ جدايى مىافكند و اعمالتان را مىبيند . » « 1 » رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم به اعراب مسلمان باديه نشين پيام دادند كه اگر كسى به خدا و روز قيامت ايمان دارد ماه رمضان در مدينه باشد . آنها حضرت نمايندگانى به قبايل مختلف فرستاد تا آنان را بسيج كنند . واقدى فهرست اين افراد را به دست داده است . « 2 » شمار مسلمانان كه براى شناخت تركيب اجتماعى جمعيت مدينه و ديگر امور مفيد است ، بدين ترتيب بود : مهاجرين هفتصد نفر ؛ انصار چهار هزار نفر ؛ مُزَينه هزار نفر ؛ أسْلم چهارصد نفر ، جُهَينه هشتصد نفر ؛ بنو كعب بن عمرو پانصد نفر ، و شمارى ديگر . مجموع سپاه مسلمانان شامل ده هزار نفر بود . « 3 » زمانى مشركان در احزاب ده هزار نفر را به جنگ مدينه آوردند و پس از رفتن آنان رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : از اين پس ما به سراغ آنان خواهيم رفت . در فتح مكه ، سپاه مسلمانان به همان اندازه بود جز آن كه ، مكه توان هيچ گونه مقاومتى را نداشت . سپاه اسلام تا منطقهء مرّ الظهران در چند ده كيلومترى مكه پيش رفت در حالى كه هنوز بر كسى ، روشن نبود مقصد اصلى سپاه كجاست ، « 4 » هوازن ، ثقيف يا قريش ! كعب بن مالك در برابر رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم اشعارى خواند و ضمن آنها با ياد از آن كه با شمشير از تهامه و خيبر تمام شكّها را زدوده و پس از آن شمشيرها را آسوده گذاشته افزود : اكنون آماده‌ايم تا خيمه‌ها و سقفهاى ثقيف را از بن بر كنيم . او با اين اشعار خواست تا از زبان پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم چيزى بشنود ، اما رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم تنها لبخند زد و كعب چيزى به دست نياورد . « 5 » عُيَيْنة بن حصن فزارى از رؤساى عَظَفان كه تا آن زمان بارها در برابر رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم قرار گرفته بود ، با شنيدن خبر حركت رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم به مدينه آمد ، اما وقتى به مدينه رسيد ، حضرت حركت كرده بود . در راه به سپاه اسلام رسيد و خواست تا مقصد حركت پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم را بداند ، اما آن حضرت چيزى نفرمود . « 6 »

--> ( 1 ) . ممتحنه ، 3 - 1 ( 2 ) . المغازى ، ج 2 ، ص 799 ( 3 ) . المغازى ، ج 2 ، صص 801 - 799 ؛ بنوسليم شامل نهصد نفر در قُديد به رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم ملحق شدند ، همان ، ص 812 ( 4 ) . السيرة البنويه ، ابن هشام ، ج 4 ، ص 400 . ( 5 ) . المغازى ، ج 2 ، ص 802 : قضينا من تهامة كلَّ رَيْب * و خَيْبر ثم أجْمَمْنا السيّوفا ( 6 ) . المغازى ، ج 2 ، ص 804 - 803 ؛ عيينه از اعراب بدوى جرّار بىادب بود . او پس رحلت رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم مرتد شد ، و دوباره مسلمان شد دربارهء او نك : اسدالغابه ، ج 4 ، صص 167 - 166 .